Home Assistant: akwarium w smart domu, logika w sterowniku

Oquari integruje się z Home Assistant natywnie: włączasz jedną opcję w panelu, a encje akwarium same pojawiają się w HA — bez pisania konfiguracji, bez chmury, bez wtyczek firm trzecich. Ten poradnik pokazuje, jak to uruchomić, co dokładnie zobaczysz w HA i gdzie przebiega granica: HA nadzoruje i dodaje wygody, ale logika krytyczna zostaje w sterowniku.

Czym jest Home Assistant (w dwóch akapitach)

Home Assistant to najpopularniejsza na świecie otwarta platforma smart domu: darmowe oprogramowanie, które instalujesz u siebie (Raspberry Pi, mini-PC, NAS) i które spina urządzenia różnych producentów w jeden system — z dashboardami, wykresami historii, automatyzacjami i powiadomieniami na telefon.

Dla akwarysty HA oznacza jedno miejsce, w którym akwarium spotyka się z resztą domu: wykres pH obok temperatury salonu, powiadomienie o wycieku na ten sam telefon co alarm domowy, przycisk „karmienie" na tablecie w kuchni.

Krok 1: broker MQTT

Oquari rozmawia z HA przez MQTT — lekki protokół komunikacyjny smart domu. Potrzebujesz brokera (pośrednika wiadomości) w sieci lokalnej; w praktyce to jedna instalacja:

W Home Assistant: Ustawienia → Dodatki → Sklep dodatków → Mosquitto broker → zainstaluj i uruchom.
Utwórz w HA użytkownika dla sterownika (np. oquari) — dodatek Mosquitto użyje kont HA.
W HA włącz integrację MQTT (zwykle podpowie się sama po starcie brokera).

Krok 2: włączenie w panelu Oquari

Otwórz panel sterownika (oquari-XXXX.local) → zakładka Home Assistant.
Włącz integrację i podaj: adres brokera (mqtt://IP-twojego-HA:1883), login i hasło użytkownika MQTT.
Zapisz — sterownik połączy się z brokerem i ogłosi swoje encje (MQTT Discovery).

Po chwili w HA, w Ustawienia → Urządzenia i usługi → MQTT, pojawi się urządzenie „Oquari" z kompletem encji.

Połączenie z brokerem jest nieszyfrowane (sieć lokalna). Używaj tej integracji wyłącznie we własnym LAN-ie i nadaj użytkownikowi MQTT osobne hasło. To standardowy model pracy lokalnych urządzeń smart home.

Co się pojawi w HA

Encje odpowiadają Twojej konfiguracji — sterownik zgłasza je automatycznie, z właściwymi jednostkami i klasami (więc HA od razu rysuje wykresy i rozumie, co jest temperaturą, a co energią):

Sensory: temperatura, pH, ORP, zasolenie, poziomy, przepływ (l/min), moc i energia każdego gniazda, liczniki zużycia płynów dozowanych,
Sensory binarne: czujniki poziomu, czujniki zalania, alarmy (przegrzanie, limit ATO, pusta butla), status „dozowanie w toku",
Przełączniki i światła: mierzone gniazda jako switch, kanały oświetlenia jako light,
Pola liczbowe i tryby: dawki dozowania jako number, tryby pracy jako select, karmienie jako button.

Do tego encja dostępności: gdy sterownik zniknie z sieci, HA od razu oznaczy jego encje jako niedostępne — co samo w sobie jest świetnym alarmem („akwarium offline").

Przykład: karmienie wyłącza cyrkulację na 5 minut

Klasyczna wygoda — przycisk w HA, który na czas karmienia zatrzymuje pompę cyrkulacyjną, a HA sam ją przywróci:

alias: Karmienie — pauza cyrkulacji
trigger:
  - platform: state
    entity_id: input_button.karmienie
action:
  - service: switch.turn_off
    target:
      entity_id: switch.oquari_cyrkulacja
  - delay: "00:05:00"
  - service: switch.turn_on
    target:
      entity_id: switch.oquari_cyrkulacja

W praktyce nie musisz nawet tego pisać — Oquari ma wbudowany tryb karmienia (button.oquari_karmienie), który sam pauzuje pompy i sam je przywraca. Ale przykład dobrze pokazuje zasadę: encje Oquari zachowują się jak każde inne w HA.

Inne wdzięczne automatyzacje: powiadomienie push przy alarmie temperatury lub wycieku, przypomnienie o wymianie butli, gdy licznik zużycia płynu przekroczy pojemność butelki, wykres dobowy pH na dashboardzie obok okna CO₂.

Zasada podziału: HA nadzoruje, sterownik chroni

Najważniejszy akapit tego poradnika. Logika krytyczna — histereza grzania, odcięcia awaryjne, limity ATO, wymiana wody, okno CO₂, dozowanie — wykonuje się w sterowniku, lokalnie. HA jest warstwą nadzoru i wygody: dashboardy, historia, powiadomienia, sceny typu karmienie.

Ten podział to nie przypadek, tylko fundament bezpieczeństwa:

Gdy padnie Wi-Fi, router, serwer HA albo internet — grzanie dalej trzyma temperaturę, ATO dalej pilnuje limitów, CO₂ dalej zamyka się poza oknem światła. Zbiornik nie zauważy awarii sieci.
Automatyzacja HA może przełączać gniazda, ale nie może obejść warstwy bezpieczeństwa sterownika: wymuszenia (odcięcie przegrzania, blokada zalania) są nadrzędne także wobec komend z MQTT.

Nie przenoś logiki ochronnej do HA, nawet jeśli potrafisz ją tam napisać. Automatyzacja „wyłącz grzałkę przy 27,5 °C" w HA przestaje istnieć razem z serwerem HA. Ta sama reguła w sterowniku działa zawsze. HA używaj do tego, w czym jest świetny: widzieć, wiedzieć i ułatwiać.