Dozowanie: kalibracja, porcje i dlaczego sterownik nie „nadrabia" dawek

Dozowanie — pierwiastków w rafie, nawozów w akwarium roślinnym, preparatów pielęgnacyjnych w słodkowodnym — to czynność, którą warto oddać automatowi: małe, częste dawki są lepsze od jednej dużej, a człowiek zapomina. Ten poradnik opisuje, jak działa dozowanie w Oquari, jak skalibrować pompy i dlaczego po restarcie sterownik celowo NIE nadrabia pominiętych dawek.

Cztery kanały, dawki w mililitrach

Oquari ma do czterech kanałów dozowania — do każdego podłączasz pompę perystaltyczną, a dawki ustawiasz wprost w mililitrach. Dla każdego kanału konfigurujesz:

• nazwę płynu (KH+, Ca, mikro…), widoczną potem w panelu i w Home Assistant,
• dawkę dobową i liczbę porcji, na które zostanie rozłożona (np. 20 ml w 4 porcjach po 5 ml),
• okno czasowe — porcje wychodzą tylko w zadanych godzinach (np. 10:00–22:00),
• odstęp między różnymi płynami — niektóre suplementy (klasycznie KH i Ca) nie powinny trafiać do wody jednocześnie; sterownik sam pilnuje przerwy i kolejkuje dawki. Kanały nigdy nie dozują równocześnie.

Kalibracja: minuta z menzurką

Dawka w mililitrach wymaga, by sterownik znał wydajność Twojej pompy:

1. W panelu wybierz Kalibracja przy kanale — pompa ruszy na 60 sekund.
2. Odmierz, ile mililitrów naleciało do menzurki, i wpisz wynik.
3. Sterownik zapamiętuje wydajność i od tej chwili sam przelicza mililitry na czas pracy.

Wydajność pompy perystaltycznej pełza ze zużyciem wężyka — kalibrację powtarzaj co 1–2 miesiące (sterownik sam o tym przypomni).

Zabezpieczenia, których nie widać — dopóki nie zadziałają

• Dobowy twardy limit: kanał nie poda więcej niż dwukrotność ustawionej dawki dobowej — literówka „100 ml" zamiast „10 ml" nie skończy się przedawkowaniem.
• Wykrywanie zapowietrzenia i pustej butli: sterownik mierzy pobór prądu silnika pompy. Pompa, która kręci się „na sucho", pobiera wyraźnie mniej — kanał zostaje zatrzymany i zablokowany do Twojego potwierdzenia, a Ty dostajesz alarm.
• Licznik zużycia i pojemność butli: podaj pojemność butelki, a sterownik ostrzeże z wyprzedzeniem — „butla skończy się za ~5 dni" — zanim zbiornik cokolwiek poczuje.
• Pauzy sytuacyjne: dozowanie czeka podczas karmienia i wymiany wody, a przy zaniku zasilania natychmiast staje.

WAŻNE: po restarcie dawki nie są nadrabiane

To zachowanie celowe i warto je zrozumieć. Jeśli sterownik był bez zasilania między 12:50 a 13:20, a porcja miała wyjść o 13:00 — ta porcja po prostu przepada. Sterownik po starcie nie wykonuje „zaległych" dawek.

Dlaczego? Dozowanie jest czynnością fizycznie nieodwracalną. Sterownik po restarcie nie wie, czy dawka wyszła tuż przed zanikiem zasilania, czy nie — a w razie wątpliwości podwójna dawka KH czy mikroelementów jest dla zbiornika groźniejsza niż pominięta. Ta sama zasada dotyczy każdego przesunięcia zegara: żadna porcja nie wyjdzie dwa razy, a bilans dobowy jest zawsze zachowany.

Nie próbuj „nadrabiać" ręcznie po każdym mrugnięciu prądu. Pojedyncza pominięta porcja przy sensownym harmonogramie (kilka małych dawek dziennie) jest niezauważalna dla parametrów wody. Jeśli przerwa trwała dobę lub dłużej — zmierz parametry i skoryguj świadomie, na podstawie testu, nie w ciemno.

Konfiguracja w panelu — krok po kroku

1. Panel → Dozowanie.
2. Dla każdego kanału: nazwij płyn, skalibruj pompę, podaj dawkę dobową, liczbę porcji i okno czasowe.
3. Ustaw odstęp między niekompatybilnymi płynami (start: 15 minut).
4. Opcjonalnie podaj pojemność butli — dostaniesz ostrzeżenie przed jej końcem.

Na koniec dobra praktyka niezależna od automatyki: raz w tygodniu rzut oka na węże, butelki i menzurkę kontrolną. Automat dozuje — ale to Ty wiesz, jak wygląda zdrowy zbiornik.